«Тасыма» – жүк тасымалдауды цифрландыру

Қазақстан Еуразияда транзиттік хаб ретінде өз орнын нығайтуды және болашақта толыққанды көлік-логистикалық мемлекетке айналуды көздеп отыр. Бұл саланың серпінді дамуы – стратегиялық міндет. ҚР Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, 2022 жылы көлік-логистика секторының ЖІӨ-дегі үлесі 6,2 %-ды құрап, шамамен 3,21 миллиард тонна жүк тасымалданған.

Саланы тиімді және ашық бақылауды қамтамасыз ету үшін цифрландыруға ерекше назар аударылуда. Бұл бағытта әлі де шешімін таппаған мәселелер бар:

• Жүкті немесе тасымалдаушыны дәстүрлі биржалар арқылы іздеу көп уақыт алады, өйткені жүк пен көлік иесінің шынайылығын тексеру қажет. Бұған қоса, делдалдардың көптігі шығындарды арттырады.

• Тауарды жеткізу үшін қажетті құжаттарға қол жинау үлкен уақыт пен қаржыны талап етеді, ал қағаз жүзіндегі ТТН мен жол парақтарының болуы кассалық үзілістерге алып келеді.

• Ресми емес тасымалдаушылардың заң аясынан тыс жұмыс істеуі нарыққа «көлеңкелі» және шетелдік компаниялардың енуіне жол ашады, бұл өз кезегінде отандық және заңды тасымалдаушыларды ығыстырады.

2021 жылдан бастап «Автомобиль көлігі туралы» заң аясында электрондық тауар-көлік жүкқұжаттары (ТТН) мен жол парақтарын рәсімдеуге мүмкіндік беретін нормалар күшіне енді. Электронды ТТН мен жол парақтарын рәсімдеу үшін Бірыңғай көлік құжаттарын басқару жүйесін (ЕСУТД) ұйымдастыру және пайдалану ережелері енгізілді. Бұл жүйеге тіркелетін, есепке алынатын, өңделетін және сақталатын құжаттар тізімі де бекітілген. Электронды ТТН мен жол парақтарын рәсімдеу талаптары меншік нысанына қарамастан, автомобиль көлігі саласында жұмыс істейтін жеке және заңды тұлғаларға (М2, М3 және N3 санатындағы көлік құралдары) таратылады. ЕСУТД жүйесінде тіркелмеген тұлғалар ҚР ӘҚБК 571-бабының 2-1-бөлігі бойынша жүк және жолаушы тасымалы ережелерін бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тартылады.

Осы талаптардың қолжетімділігі мен жүзеге асырылуын жеңілдету үшін нарыққа алғаш рет «Тасыма» атты бірегей өнім ұсынылуда. Бұл – Cargo Tracking Management System (CTMS) алгоритміне негізделген мобильді қосымша. Қосымша жүк тасымалы бойынша электрондық құжат айналымын жүргізуге, құжаттар тарихын сақтауға және ЕСУТД жүйесімен API интерфейстері арқылы синхрондауға мүмкіндік береді. Жоба https://tasyma.kz веб-платформасында таныстырылған.

Басқа жүйелермен салыстырғанда, «Тасыма» келесі артықшылықтарға ие:

• Автоматтандыру: Электрондық ТТН мен жол парақтарын автоматты түрде рәсімдеу арқылы қағазбастылықты азайтып, уақыт үнемделеді.

• Қарапайымдылық: Барлық қажетті құралдарға «бір терезе» қағидасымен оңай әрі жылдам қол жеткізуге болады. Қағаз құжаттарды іздеудің немесе жеткізілуін күтудің қажеті жоқ.

• Онлайн және оффлайн режимдер: Қосымшаны интернетке шектеулі қолжетімділігі бар шалғай аймақтарда да қолдануға болады, бұл үздіксіз жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

• Қауіпсіздік және ашықтық: Әрбір операция QR-кодтар мен электрондық цифрлық қолтаңбалар (ЭЦҚ) арқылы расталады, бұл құжаттарды бұрмалау және алаяқтық тәуекелдерін азайтады.

• Электрондық құжат айналымы (ЭҚА): Қағаз құжат айналымын толық жоюды мақсат етіп отыр, бұл үрдісті ашық, экологиялық және тиімді етеді.

• Тасымалдаушыларды іздеу: Қолданушылар қосымша арқылы жүк жариялап, такси агрегаторлары (мысалы, Яндекс, Uber) секілді тасымалдаушыны таба алады.

Монетизация:

Қосымша екі тариф бойынша ұсынылады – Стандартты және Премиум.
Стандартты тариф тегін, оған мыналар кіреді:

• Электрондық құжат айналымын қалыптастыру

• ЕСУТД-мен автоматты синхрондау

• Электрондық актілер мен шот-фактураларды рәсімдеу

• Операциялар тарихын сақтау және 24/7 қолжетімділік

Бұл тариф шағын логистикалық компаниялар мен жеке кәсіпкерлерге бағытталған.

Премиум тарифке жазылу арқылы мына мүмкіндіктер ұсынылады:

• Аналитикалық деректер

• Мобильді GPS-бақылау

• Икемді түзету жүйесі

• Серіктестердің қосымша қызметтері (жүк сақтандыру, маршруттау және т.б.)

Сонымен қатар, жүк жөнелтушілерге тасымалдаушыларды іздеу қызметі ақылы негізде ұсынылады. Бұл бірден бірнеше жүк биржаларын бақылаудың қажетсіздігін жойып, келісім жасау уақытын едәуір қысқартады. Қызметке жалпы жүк тасымалы құнының пайыздық комиссиясы арқылы төлем жүргізіледі.

Жобаның бастамашылары:

Сапарғали Камбар және Александр Жексембаев – «Тасыма» жобасының негізін қалаушылар.
Сапарғали – «Болашақ» бағдарламасының стипендиаты, 2005 жылы Канададағы Concordia University оқу орнын бітірген.
Бастапқы кезеңде компания intelsoft.kz, carefood.kz, tangens.kz сияқты компаниялардың 1С-есеп жүйесін қолдау қызметімен айналысқан.
2021 жылдан бері ауыл шаруашылығын цифрландырумен айналысып келеді: ERP шешімдерді енгізу және көлік мониторингінің GPS жүйелерімен интеграция.
2022 жылдан бастап QR технологиясын қолдану арқылы активтерді бірыңғай есепке алу жүйесін әзірлеуге қатысуда.

Қазіргі мәртебесі:

Қазір компания Astana Hub технопаркінде тіркелген және салықтық жеңілдіктер бағдарламасының қатысушысы.
«Тасыма» жобасы Techpreneurs 2023 акселерациялық бағдарламасы аясында дамып жатыр.
Алғашқы 6 ай ішінде Android және iOS платформаларына арналған қосымшаның әзірленуі және ЕСУТД-мен интеграция жоспарланған.
Бірінші релиз 2024 жылдың 1 маусымына жоспарланған, инвестициялық қорлардың қаржыландыруына байланысты.
Қазіргі уақытта компания pre-seed кезеңге дайындық жүргізіп, венчурлық қорлармен кездесулер өткізуде. Сонымен қатар MVP бірнеше логистикалық компанияларда тестілеуден өтуде.

Қорытынды:
«Тасыма» – Қазақстандағы жүк тасымалын цифрландыруға бағытталған маңызды жоба. Қосымшаның ыңғайлы интерфейсі мен заманауи технологиялық шешімдері логистикалық басқаруды тиімдірек етіп, бюрократиялық кедергілерді азайтып, саланың ашықтығын арттырады. Жоба цифрлық трансформацияның жүк тасымалындағы бизнес-процестер мен қызмет көрсету сапасын жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік беретінін дәлелдейді.